اثر زیگارنیک، یک اثر روانشناسی پرکاربرد در زندگی روزمره و کسب و کار

اثر زیگارنیک

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram

فهرست مطالب

آیا تا به حال برایتان پیش آمده است که کاری را ناتمام رها کرده باشید و سپس تمام فکر ذکرتان این شده باشد که کار را به اتمام برسانید؟

 برای آگاهی از این اثر، به مدت یک ساعت، یک روز یا یک هفته هیچ کار، وظیفه، مسئولیت، هدف یا تعهدی را انجام ندهید. احساس خود را مشاهده کنید. به صورت خلاصه متوجه می شوید که چقدر ناراحت، ناراضی و پریشان هستید. چه خبره؟

اثر زیگارنیک چیست؟

تمایلی برای به خاطر آوردن کارهای ناتمام بیشتر و بهتر از کارهای تمام شده

اثر زیگارنیک بر اساس این ایده است که انسان ذاتا تمایل دارد تا چیزی را که شروع کرده است به پایان برساند و اگر کاری یا وضعیتی در ذهنمان برچسب مختومه نگیرد، تناقض و ناهماهنگی ای را تجربه می‌کنیم که در نهایت منجر به احساسی ناخوشایند می‌شود. تمام نکردن چیزی ما را در حالت تنش قرار می دهد که باعث می شود به کاری که می خواهیم تمام کنیم توجه بیشتری داشته باشیم. در نتیجه، کارهای ناتمام را بیشتر از وظایفی که انجام شده اند به خاطر می آوریم و غالباً توسط این اثر به تکمیل کردن چیزی هدایت می شویم. تمام کردن کاری معمولا احساس رضایت از ایجاد یک تغییر مفید را به ما می‌دهد.

 به عبارت دیگر، انگیزه زیادی برای یادآوری چیزهایی که به پایان رسانده ایم نداریم در حالی که علاقه زیادی به کارهای ناتمام داریم و این، کارهای ناتمام را در راس ذهن ما قرار می دهد.

در واقع می‌توان ذهن را به کامپیوتری تشبیه کرد که کارهای ناتمام در آن همانند نرم افزارهای باز شده متعددی هستند که پردازشگر این کامپیوتر را مختل می‌کنند. قدرت پردازش ذهن ما هم با کارهای ناتمام یا به اصطلاحا باز، پایین می آید، به همین علت ذهن دائما به ما یادآوری می‌کند: هنوز یک کار ناتمام داری !

اثر زیگارنیک چگونه کشف شد؟

روانشناس روس، بلوما زیگارنیک، این مسئله را در یک رستوران یادداشت کرد: وی مشاهده کرد که پیشخدمت ها می توانند سفارشات غذایی پیچیده را تا زمان تحویل سفارش به خاطر بسپارند اما هنگامی که میز، غذایش را دریافت کرد و قبض پرداخته شد، تمام جزئیات درباره سفارش ها فراموش می شود. انگار به محض اینکه سفارشی تکمیل می‌شد، جزئیات مربوط به آن سفارش به دسته: “تمام شده” در ذهن پیشخدمت ها می‌پیوست و اینگونه از حافظه کوتاه مدت پاک میشد تا جای خود را به سفارش های جدید یا جاری بدهد.

او آزمایش های دیگری هم انجام داد. در یکی از آزمایش ها او به دو گروه فیلمی را پخش کرد. گروه اول فیلم را تا انتها تماشا کردند اما فقط تا نیمه فیلم را به گروه دوم نشان داد. چند روز بعد از هر دو گروه خواست تا فیلمی را که دیده بودند تماشا کنند. نتیجه جالب بود! گروه دوم جزئیات دقیق تری از فیلم را به خاطر داشتند.

کاربرد اثر زیگارنیک در کسب و کار

اثر زیگارنیک کاربرد زیادی در دنیای تجارت و کسب و کار دارد. برای مثال اغلب در سریال های تلویزیونی یا بازی های ویدئویی دیده ایم که با پایانی نفس گیر به اتمام می‌رسند. سازندگان این سریال ها و بازی ها می‌دانند که پایان نفس گیر (cliffhanger) تماشاگران و کاربران را با محصولشان درگیر می‌کنند. پایان نفس گیر در واقع تکنیکی در روایت است که داستان با رویدادی غیر منتظرانه و پرسش برانگیز به پایان می‌رسد و ذهن شما را با کلی سوال درگیر میکند، و این تمایل به دانستن انتهای داستان شما را به ادامه دادن ترغیب می‌کند.

به همین سادگی کاربران را به ادامه دادن ترغیب کنید

شاید عجیب به نظر برسد اما اقدام کوچکی مانند نشان دادن نوار پیشرفت (تایم لاین) درگاه پرداخت و یا صفحه ثبت نام، می‌تواند در کاربر احساس رضایتی از پیشبرد مراحل ایجاد کنند و به این ترتیب آنها را به اتمام کار ترغیب نمایند. همچنین می‌توانید از این تکنیک در ویدئومارکتینگ هم استفاده کرده و مخاطب را به تماشای ویدئو تا انتها مجاب کنید.

اثر زیگارنیک در تبیلغات و فروش

از اثر زیگارنیک در قسمت‌های مختلف بازاریابی و فروش می‌توان استفاده کرد. این اثر هم در جلب توجه مشتری و هم حفظ و وفاداری او کاربرد دارد. می‌توانید با استفاده از آن مشتری را به صورت سریالی با محصول، خدمات و یا حتی کمپین خود همراه کنید.

طرزکار بیلبوردهای تبلیغاتی نامفهوم

با توجه به اثر زیگارنیک، شما به عنوان یک فروشنده موفق به هیچ وجه نباید درباره‌ی محصول یا خدمات خود تمام مشخصات را بگوید. باید حس کنجکاوی مشتری را تحریک کنید و مشتری را برای دانستن بیشتر تشنه کنید. عملکرد بیلبوردهای نامفهوم هم به همین صورت است. فکر افراد را به دنبال خود می‌کشانند تا مشتری در مکان یا زمانی از روی کنجکاوی به سمت برند حرکت کند.

استفاده از اثر زیگارنیک در فروش، بازاریابی، تبلیغات یعنی درگیر کردن ذهن مشتری. برای مثال، وقتی فروشگاهی کارت تخفیف 20 درصدی در خرید بعدی به مشتری می‌دهددر واقع از اثر زیگارنیک استفاده کرده است.

زیگارنیک در زندگی روزمره

حال که با اثر زیگارنیک بیشتر آشنا شده اید، می‌دانید که چرا وقتی در ذهنتان به دنبال اسم فلان فیلم که در فلان سال دیده اید می‌گردید، اگر فورا به نتیجه نرسید، بعد یک ساعت، دو ساعت یا شاید بعد خواب شبانه ناگهان به یادتان بیاید!

بیایید کمی بیشتر درباره کاربردهای این اثر در زندگی روزمره بدانیم.

چه کنیم اثر زیگارنیک آزارمان ندهد؟

تا حد امکان چند کار را با هم پیش نبرید زیرا توان ذهنی درگیر اثر زیگارنیک می شود. اگر هم واجب است چند کار را با هم جلو ببرید، برنامه ریزی زمانی برایشان داشته باشید تا ذهنتان در آسایش باشد.

کارهایتان را نیمه کاره رها کنید

بیشتر مردم، به دنبال رضایت ناشی از انجام کارها و پاسخ دادن به سوالاتشان هستند و از آن لذت می‌برند، اما نمی‌دانند که گاهی با تمام کردن کارهای ناتمام ممکن است تنش سازنده و پرثمری را که اثر زیگارنیک ایجاد می‌کند از دست بدهند. تنشی که ارنست همینگوی به طرز هوشمندانه‌ای از آن استفاده می‌کرده است. او در انتهای روز نوشته هایش را، نیمه تمام رها می‌کرده است. در واقع به جای آوردن تمام افکارش بر روی کاغذ و تمام کردن نوشته، اجازه می‌داده که این اثر به نفع او کار کند و در مدتی که از نوشتن دست کشیده است، ذهنش به پردازش و خلق ایده های جدید بپردازد. شما هم می‌توانید از روش همینگوی برای پروژه‌هایی که نیازمند صرف انرژی ذهنی هستند، یادگیری و مطالعه استفاده کنید.شاید الان بهتر درک کنید که چرا می‌گویند یک روش مطالعه خوب شامل وقفه های متعدد است.

به دنبال جواب سریع نباشید

ما همیشه تعصبی عجیب برای انجام کارهایمان داشته ایم، به دنبال پاسخ سریع به سوال‌هایمان و اتمام کارهایمان هستیم تا بتوانیم پس از آن فورا به سراغ مسائل بعدی برویم. اما توجه داشته باشید که گاهی یک سوال هوشمندانه مهم تر از جواب است. باید بتوانید که گاهی سوال را در ذهنتان نگه دارید و در همان سوال بمانید. همان جایی که خلاقیت و انرژی، همراه با تنش و عدم اطمینان در ذهنتان ایجاد می‌شود. همانجایی که ایده ها به سراغتان می‌آیند. همانجایی که شما آسوده می‌خوابید و کار را به ذهنتان می‌سپارید و او برای شما پردازش کرده و جواب را پیدا می‌کند.

از روش کودکان برای تقویت حافظه‌تان استفاده کنید

بچه ها بی طاقت هستند و تاب درس خوندن های طولانی مدت و ندارند. اون ها مدام بین درس خوندن هاشون بازیگوشی می‌کنند و برای ما عجیب است که چطوری اینقدر راحت یاد می‌گیرند.

مطالعات نشان داده دانش آموزانی که در حین مطالعات درسی وقفه‌های کوتاه برای انجام فعالیت های غیر درسی ایجاد می‌کنند (مثلا موضوعات غیر مرتبط می‌خوانند یا بازی می‌کنند) مطالب را راحت تر به یاد می‌آورند.

ایجاد وقفه‌های کوتاه حین انجام کار حافظه شما را بهبود می‌بخشد و به دسترسی راحت تر به اطلاعات ذخیره شده در مغزتان کمک می‌کند. برای بهره وری بیشتر و عملکرد موثرتر سعی کنید از روش کودکان یا بهتر بگویم، اثر زیگارنیک در بین برنامه کاری، مطالعاتی، یادگیری خود استفاده کنید. فقط حواستان باشد که باید کاری غیر از آنچه در حال انجامش بودید را در این وقفه ها و استراحت های کوتاه انجام دهید. بهتر است حتی لیستی کوتاه از فعالیت‌های 5 دقیقه ای برای خود بنویسید.

از دل اثر زیگارنیک انگیزه بیرون می‌آید!

اگر کاری دارید که دست و دلتان به انجامش نمی‌رود و مدام آن را به تعویق می اندازید، راه حل در این است که فقط کار را استارت بزنید. تفاوتی نمی کند که تا کجای کار پیش بروید، خود عمل شروع به تنهایی محرک شما می‌شود تا جایی که ناخودآگاه خودتان را غرق در انجام آن می‌بینید.

می‌پرسید چگونه ممکن است؟

خب، هنگامی که کاری را شروع و سپس رها می‌کنید، یا به اصطلاح کارها را زخمی می‌کنید در مغز شما یک پرونده باز می‌شود که حل این پرونده را خوشایند تر از بیخیال شدن آن می‌بینید. جنایی شد نه؟

برای ساده تر شدن کار می‌توانید به تکه های کوچک زمانی تقسیمش کنید (بلوک بندی کنید) و سپس متعهد شوید که در هر بار تنها همان تکه کوچک را انجام دهید. ممکن است بخواهید برای آن وقتی معین مشخص کنید. مثلا 30 دقیقه برای هر بلوک و سپس تمام.

در سخنرانی‌هایتان علاقه و توجه شنوندگان را جذب کنید

با استفاده از ترفند طراحی سوال ذهن مخاطبانتان را درگیر و توجهشان را جلب کنید. پس از بیان نکته‌ای مهم استراحت بدهید تا موضوع در صدر ذهن مخاطبان قرار گیرد. اگر دریافت بازخورد و شنیدن ایده ها و نظرات در جلساتی که برگزار می‌کنید برایتان اهمیت دارد، موضوعات مورد بحث را از روز قبل برای افراد ارسال کنید تا آمادگی ذهنی در آنها ایجاد شود.

سنگینی وظایف را از دوشتان به دفترتان منتقل کنید

اثر زیگارنیک بدون عملکرد صحیح عملا بهره‌ای جز استرس و تنش برای ما ندارد. چه فایده که مغز ما مدام کارهای نکرده را یادآوری کند اما هیچ اقدامی در این جهت انجام ندهیم؟

تحقیقات انجام شده توسط دانشگاه فلوریدا نشان می‌دهد افرادی كه برنامه‌های مشخصی را برای انجام وظایفشان در تاریخ معین می‌نویسند، افكار آزار دهنده‌ کمتری درباره کارهای ناتمام به سراغشان می‌آید.

زیگارنیک و GTD به کمک هم می‌آیند

زیگارنیک به اشتباه بر این باور بود که برای پاک شدن کارها از حافظه، لازم است آن کارها تکمیل شوند، اما این طور نیست و یک برنامه‌ریزی خوب هم بسنده می کند.


دیوید آلن نویسنده کتاب پرفروش GTD می‌گوید :
به انجام رساندن کارها فقط یک هدف دارد، اینکه ذهنی به شفافیت آب داشته باشید.

برای به انجام رساندن کارها (GTD) لازم نیست برای زندگی خود مو به مو برنامه ریزی کنید و سعی کنید فقط طبق برنامه پیش روید، منظور آن است که برای کارهایی که ذهنتان را آشفته کرده است برنامه ریزی شفاف و قدم به قدم بنویسید تا ذهنتان آرام گیرد. نوشتن کارهایی مانند : برنامه ریزی مهمانی جمعه یا پیدا کردن خانه جدید بی فایده ست. او می‌گوید: برای انجام کارها و یا اصطلاحا پروژه هایی از این دسته، بهتر است آنها را به 20 تا 50 کار بشکنید.

سخن آخر

واقعا عجیب است که ما چگونه روزانه صدها کیلوگرم وزن ذهنی را با خود به این طرف و آن طرف حمل میکنیم و سنگینی آن را تحمل می‌کنیم. اکنون که این مقاله را خوانده اید، می‌دانید که نگهداری این حجم از اطلاعات در چمدان مغزتان، فقط حرکت شما را کندتر می‌کند. پس بیایید آگاهانه بار این چمدان را خالی کنید و از این به بعد سبک تر سفر کنید.

  • به این مطلب امتیاز بدهید:

این پست دارای یک دیدگاه است

  1. سعید عیسی زاده

    جالب بود؛ برای من این بخش از متن کاملا محسوس بود:
    او آزمایش های دیگری هم انجام داد. در یکی از آزمایش ها او به دو گروه فیلمی را پخش کرد. گروه اول فیلم را تا انتها تماشا کردند اما فقط تا نیمه فیلم را به گروه دوم نشان داد. چند روز بعد از هر دو گروه خواست تا فیلمی را که دیده بودند تماشا کنند. نتیجه جالب بود! گروه دوم جزئیات دقیق تری از فیلم را به خاطر داشتند.

دیدگاهتان را بنویسید

5 + شش =

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram

نگاهی به این مطالب هم بیاندازید:

این مطلب را به اشتراک بگذارید

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram